امروز براتون کتاب الکترونیک ویژه موبایل را تهیه کردم که موضوعش ویژه مهندسین باغبانی است

در واقع معرفی رشته ِ توانایی های فارغ التحصیلان و کلا هرچی که مربوط به این رشته رو بخواهید می توانید در این کتاب پیدا کنید

توجه : پسوند این نرم افزار jar بوده وبروی کلیه گوشی ها قابل اجرا می باشد .

جهت دریافت کتاب بروی لینک زیر کلیک کنید

 Click here to start download 

آب و هوای مناسب زعفران:

زعفران گیاهی است نیمه گرمسیری و در نقاطی که دارای زمستانهای ملایم و تابستان گرم و خشک باشد بخوبی می روید

  مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد است و لیکن چون دوران رشد آن مصادف با پائیز و زمستان و اوایل بهار است طبعا در این ایم به هوای مناسب و معتدلی نیاز دارد. در دوره خواب یا استراحت گیاه (تابستان) بارندگی یا آبیاری برای آن مضر است بنابراین کشت و کار آن در مناطق گیلان و مازندران و مناطق گرم جنوب کشور معمول نیست. اراضی آفتاب گیر و بدون درخت که ضمنا در معرض بادهای سرد نیز نباشد برای رشد زعفران مناسب است. با این وجود در برخی از روستاهای بیرجند و قاین در زیر سایه بوته های زرشک و درختان بادام که در تابستان کمتر آبیاری می شوند کاشته می شود.

حداکثر دمای این گیاه بین 40 تا 35 درجه سانتی گراد و در ارتفاع بین 1300 تا 2300 متر از سطح دریا عملکرد خوبی را نشان داده است.

خاک مناسب پرورش زعفران:

از آنجاییکه پیاز زعفران مدت نسبتا زیادی (7 - 5 سال) در زمین می ماند. خاک زمین باید سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد که پیاز بتواند در این مدت علاوه بر تامین مواد غذایی، در مقابل شرایط خاص منطقه ای نیز مقاومت نماید.

بنابراین جهت رشد و نمو مناسب گیاه و تولید محصول مرغوب و مطلوب زمین های حاصلخیز و زهکشی شده بدون درخت با خاک(لومی، لیمونی، رسی و شنی) و آهک دار که PH آن بین 7-8 باشد بر زمین های شور، فقیر و مرطوب، اسیدی ترجیح داد.

زعفران در زمین هائیکه دارای قلوه سنگ یا علف های هرز یا مواد آلی پوسیده نشده باشد محصول خوبی نمی دهد

گلکاری : ۴

سبزیکاری : ۴

گیاهشناسی : ۲

خاکشناسی : ۲

فیزیولوژی و فیزیولوژی پس از برداشت : ۳

ازدیاد نباتات : ۳   

زبان عمومی و تخصصی : ۲

الف : کشت اسپور- اسپورهاي تهيه شده ( جمع آوري شده ) در صورت عدم آلودگي يا ضد عفوني به کمک کلروفرم ، براحتي روي محيطهاي کشت غذايي – مانند عصاره مالت – جوانه ميزنند . ( بيشترين درصد جوانه زني در اين محيط صورت ميگيرد ) ميسيليوم حاصل از جوانه زني اسپورها ، به لوله هاي آزمايش حاوي محيط کشت مناسب آگار دار منتقل ميشوند ، سپس در انکوباتور در حرارت حدود 24 درجه سانتيگراد نگهداري ميشود .

کشت خالص تهيه شده با اين روش براي تهيه بذر قارچ مورد استفاده قرار ميگيرد . کشتهاي خالص حاصل از کشت اسپورها به علت خصوصيات ژنتيکي متفاوت ، تنوع بسيار زيادي از نظر کميت و کيفيت محصول ، از خود نشان ميدهند .

ب : کشت بافت – برايت هيه کشت خالص از بافت ، ابتدا اندام باردهي ( مشروم ) مناسب را از نمونه مورد نظر انتخاب کرده ، پس از شستن و تميز کردن ، آن را در محلول 5 درصد فرمالين قرار ميدهيم ، يا اين که در الکل خالص فرو برده و به سرعت آن را از روي شعله عبور ميدهيم تا ضد عفوني شود . سپس در شرايط استريل ، يک تکه از بافت دروني ساقه يا کلاهک را جدا کرده و روي محيط کشت مناسب منتقل ميکنيم . پس از رشد ميسيليوم ، ميتوان از آن بذر ( اسپان ) تهيه کرد . روش کشت بافت در تهي و ازدياد سويه هاي بالا از نظر کميت و کيفيت ، بسيار مناسب است ، زيرا کشتهاي خالص تهيه شده فاقد هر گونه تفرق صفات بوده و عينا شبيه نمونه مادري خواهند بود .

ج : عوامل فيزيکي – همان طور که شرايط مطلوب آب و هوايي ، موجب ازدياد رشد گياهان زراعي و سبزيجات و افزايش محصول آنها ميشود ، وجود شرايط مساعد باعث ازدياد رشد ميسيليوم و افزايش محصول در قارچ خوراکي نيز خواهد شد .

ممکن است بهترين شرايط مطلوب براي رشد ميسيليوم ( رشد رويشي قارچ ) با شرايط لازم براي توليد محصول يکسان نباشد .

مرحله رويشي قارچ تکمه اي هوازي بوده و رابطه مستقيم با ميزان هواي آزاد موجود دارد . درجه حرارت براي رشد ميسيليوم 24 تا 25 درجه سانتيگراد بوده و رشد ميسيليوم در درجه حرارتي پايينتر از 3 و بالاي 30 درجه سانتيگراد متوقف ميشود . البته شرايط بهينه حرارتي براي استرينهاي مختلف قارچ ، متفاوت است .

مطلوبترين درجه حرارت براي توليد اندام باردهي قارچ ، هنوز کاملا مشخص نشده است . بر اساس اظهارات و تجارب پرورش دهندگان قارچ ، درجه حرارت مطلوب براي توليد اندام باردهي ، حدود 15 تا 18 درجه سانتيگراد است . اگر چه امکان تشکيل اندام باردهي در حرارت 20 درجه سانتيگراد وجود دارد ، ليکن از کيفيت مطلوب برخوردار نبوده و بسيار سبک و داراي بلوغ زودرس است .

در درجه حرارت بالاي 20 درجه سانتيگراد اندامهاي باردهي در مرحله دکمه اي زرد شده و رشد آنها متوقف ميشود . به تدريج که درجه حرارت از 15 درجه سانتيگراد پايينتر ميرود تشکيل و سرعت رشد اندامهاي باردهي نيز کاهش مي يابد .

رشد رويشي اين قارچ نيز مانند ساير قارچها در دامنه وسيعي از پي هاش [7] ( 5/3 – 8 ) امکانپذير است ، اما بهترين پي هاش براي رشد ميسيليوم برابر 6 و بهترين پي هاش براي تشکيل اندام باردهي برابر 9/6 ( تقريبا خنثي ) است . ظاهرا نور تاثير مثبت يا منفي بر روي ميسيلبيوم از نظر توليد يا عدم توليد اندام باردهي ندارد .

بعضي استرينهاي قارچ خوراکي ، رنگي است ، به ويژه کرم رنگها که نسبت به رشد در شرايط کاملا تاريک تمايل دارند و وجود نور هر چند کم ، ( نور يک لامپ 50 وات در فاصله 10 متري ) باعث پيدايش رنگ قهوه اي در اندام باردهي ميشود .

گاز کربنيک و اکسيژن موجود در هوا بر روي رشد ميسيلبيوم در کشتهاي خالص اثر ميگذارد . توقف رشد ميسيليوم با وجود گاز کربنيک به تجربه ثابت شده است .

حتي وچود مقدار کم گاز کربنيک در هواي اطراف بستر قارچ، ميزان محصول را کاهش ميدهد . چنانچه غلظت گاز کربنيک به بيش از 5 درصد برسد هيچگونه محصولي توليد نخواهد شد و در غلظت 1 درصد گاز کربنيک اندام باردهي نامطلوب با ساقه هاي دراز و کلاهک کوچک به وجود مي آيد .

د : احتياجات غذايي - تريشو[8]  ( 1944 ) و بوس [9] ( 1959 ) اولين کساني بودند که درباره مواد غذايي مورد نياز قارچ خوراکي مطالعه کردند . هر چند اين مطالعات در مورد نياز غذايي ميسيليوم ( اندام رويشي ) صورت گرفته و از نياز غذايي براي توليد اندام باردهي بحثي به ميان نيامده است ، اما شواهد زيادي نشانگر تفاوت مواد غذايي مورد لزوم براي رشد ميسيليوم قارچ و توليد اندام باردهي ميباشد . هر چند رشد اوليه ميسيليوم ، براي توليد مراحل جنسي پايه و اساس ضروري است ، اما بهترين منبع کربن را ترکيبات ناشي از تجزيه سلولز تشکيل ميدهد .

طبق اظهارات تريشو ( 1944 ) قارچهاي خوراکي زراعي ابتدا همي سلولز را مخورد حمله قرار داده و طي آن زايلان[10]  را براحتي تجزيه کرده و در آن پيشروي ميکنند . در کشتهاي خالص بيشترين فعاليت رشدي روي زايلوز و آرابينوز-1 ( هر دو قند پنتورند )  [11]  صورت ميگيرد . وجود يک منبع ازت مناسب مانند اوره ، نمکهاي آمونيوم و اسيدهاي آمينه ، اسپاراژين ، آلانين و گلايسين براي رشد قارچ لازم است . اما وجود ازت نيتراته به تنهايي نميتواند نيازهاي رشدي قارچ را تامين کند .

در حلاي که پروتئينها ميتوانند باعث رشد مناسب قارچ شوند . واکسمن و نيسن [12] ( 1932 ) براي عقيده اند که ميسيليوم غالبا با استفاتده از ترکيبات غير محلول ازت مانند پروتئين ، آنها را به ترکيبات محلول ازت تبديل ميکند . به همين دليل غلظت ازت در داخل بافت ميسيليوم ( 44/6 درصد ) ، به مراتب بالاتر از ازت محلول موجود در محيط است . کلسيم ، پتاسيم و منيزيم نيز براي رشد طبيعي قارچ لازم است . کلسيم با نقش بسيار مهم فيزيولوژيکي در محيط کشت ، يک عنصر غذايي بسيار ضروري براي ميسيليوم است . همان طور که فسفر براي رشد ميسيليوم واجب است، غلظت بالاي اين عناصر ( 0066 /0 مولار ) نيز بازدارنده رشد قارچ ميباشند، تريشو ( 1944 )

بيوتين و تيامين نيز براي رشد ميسيليوم لازم است . افزودن ايندول اسيد استيک و استرهاي اسيد الئيک و لينوليک باعث افزايش رشد شده است . فرازر [13] ( 1953 ) واردل و شيسلر [14] ( 1969 ) آنورين [15] نيز احتمالا از جمله موادي است که براي تحريک رشد قارچ دکمه اي ضروري است .

جينكو

Ginkgo Biloba

بيشتر از چهارصد مورد تحقيقات منتشر شده درباره عصاره جينكو انجام گرفته است كه اين مطالعات تحقيقاتي گياه مزبور را در زمره بهترين مورد گياهي تحقيق شده در ميان داروهاي گياهي قرار داده است. اين گياه متداول ترين داروي گياهي در آلمان و فرانسه است و در ميان پنج مورد پر نسخه در آن كشورها قرار دارد. عصاره جينكو به درمان ناراحتيهاي گردش خون بويژه نارسائي خون در مغز كه سبب از دست دادن قدرت حافظه، وزوزگوش، اختلال هوشياري، سردرد و افسردگي بويژه در افراد مسن مي گردد، كمك مي كند. اين گياه داراي خواص ضد اكسيدي قوي نيز است و از آسيب ديدگي سيستم عصبي مركزي، قلب و عروق و همچنين از اثرات پيري جلوگيري مي كند.

عصاره جينكو روند جريان خون را از طريق تقويت رگهاي خون و كاهش چسبندگي پلاكتهاي خون (كه جريان خون را حتي در صورت وجود سختي رگها تسهيل مي كند)، بهبود مي بخشد. اين گياه نه تنها به بهبود روند جريان خون به مغز كمك مي كند بلكه جريان خون به اندامها را افزايش مي دهد و در پيشگيري يا درمان بيماريهاي قلبي و سكته مغزي مؤثر واقع ميشود. اين گياه همچنين در پيشگيري از آسيبهاي مغزي افرادي كه پا به سن مي گذارند فوق العاده مؤثر واقع ميشود. براساس برخي از مطالعات جزيي معلوم گشته است كه عصاره جينكو مي تواند ناتواني ناشي از جريان مختل خوني را كمتر كند. اين عصاره همچنين مي تواند برخي از علايم پيش قاعدگي، به ويژه احتباس مايعات بدن را كاهش دهد.

معرفي گياه

جينكو قديمي ترين گونه درختي است. اين گياه از قدرت سازگاري فوق العاده اي، برخوردار است به طوري كه حتي در عصر يخبندان و بمب اتمي هيروشيما، بقاي خود را حفظ كرد. يك درخت واحد ژينكو مي تواند تا 1000 سال عمر كند و ارتفاع آن به 120 پا برسد. اين گياه داراي شاخه هاي كوتاه با برگهاي پنكه اي است و ميوه غيرخوراكي داراي بوي تندي توليد مي كند. ميوه اين گياه حاوي تخم داخلي خوردني است. هر چند كه طب گياهي چين در طول قرنهاي متمادي هم از برگ جنيكو و هم از تخم آن استفاده كرده است، ليكن تحقيقات كنوني روي عصارة ‌جنيكوي استاندارد معطوف شده است كه از برگ آن حاصل ميشود. عصارة‌ مذكور فوق العاده غليظ و به مراتب مؤثر تر از ساير فرآورده هاي حاصل از ساير برگها است.

تركيبات گياه

جنيكو مركب از "گليكوزيد جنيكو"، چندين نوع مولكول "ترپين" مختص اين گياه (گينكوليد و بيلوباليد) و اسيدهاي عالي است. تصور مي رود مولكولهاي ترپين خاص باعث ميشود جنيكو از خاصيت مبارزه با بسياري از اثرات پيري برخوردار باشد. اين ويژگي ترپين شامل بهبود گردش خون، كاهش تورم و حفاظت از آسيب ديدگي سلولهاي مغز در اثر كمبود اكسيژن مي گردد.

اشكال موجود

عصارة جنيكوي استاندراد شده بايد حاوي 24 درصد گليكوزيد فلاون جنيكو (عصاره 50:1) و 6 درصد لاكتون ترپين باشد. چندين نوع مختلف عصاره جنيكوي تجاري در ايالت متحده قابل دسترسي است. انواع كپسولها وتنتور اين گياه دارويي نيز يافت مي شود

نحوة‌ مصرف

عصاره جنيكو بخش اعظم آسيبهاي ناشي از پيري بويژه صدمات وارده بر سيستمهاي جريان خون و عصبي را ترميم مي كند. عصاره مزبور همچنين سبب تقويت رگهاي خوني مي شود. در نتيجه غالباً براي افراد مسن تر كه از علايم زوال عقل نظير اختلال هوشياري، از دست رفتن حافظه انواع سردرد، افسردگي و وزوز گوش رنج مي برند، توصيه ميشود. پزشك معالج شما قبل از توصيه عصاره جنيكو تشخيص خواهد داد كه اين حالات به اختلال جريان خون مغز بستگي دارد يا به حالتي ديگر. بيماراني كه از گرفتگيهاي پا ناشي از نارسايي جريان خون رنج مي برند نيز در اثر مصرف عصارة جنيكو سيستم جريان خون و سيستم عصبي را تقويت و از آنها مراقبت مي كند، در پيشگيري از بيماري و سكته قلبي و شروع زوال عقل نيز مؤثر واقع ميشود. بروز نتايج اوليه چهار تا شش هفته طول مي كشد، اما بايد فراتر از اين زمان جمع آوري نتايج حاصله تداوم يابد. در طول شش ماه اول نبايد انتظار تغييرات زيادي داشت.
* مصرف روزانه دو تا سه بار عصارة 50:1 استاندارد جمعاً به ميزان 120 ميلي گرم حاوي 24 درصد گليكوزيد فلاون. اگر به بيماري زوال عقل شديد يا آلزايمر مبتلا هستيد، مي توانيد ميزان مصرفي روزانه را به 240 ميلي گرم برسانيد.

* انواع كپسول گياه خشك حاوي 10 ميلي گرم عصاره استاندارد (1 تا 3 كپسول روزي سه بار).

* تنتور (1:5): 2 تا 4 ميلي ليتر روزي سه بار.

* عصاره مايع 01:1): 1 تا 3 ميلي ليتر روزي سه بار.

نكات احتياطي

عصاره جينكو خيلي بي خطر و عوارض جانبي آن خيلي نادر است. در موارد معدودي عوارضي نظير ناراحتي مجراي معده اي- روده اي، انواع سردرد و سرگيجه گزارش شده است. اما تصور نميشود عصارة جينكو سبب تغيير ضربان قلب و فشارخون يا تغيير ميزان كلسترول و تري گليسريد گردد. از آنجا كه اين عصاره از تجمع پلاكتهاي خوني (چسبندگي) جلوگيري مي كند، پاره اي نگرانيها وجود دارد كه مبادا جينكو سبب افزايش خونريزي داخل مغزي شود. عصارة مزبور را با احتياط بيشتر با ساير عوامل رقيق كننده خون نظير (كومادين) مصرف كنيد. ميوه جينكو را با دست جابجا نكنيد يا آنرا قورت ندهيد.

كميسيون آلماني E گزارش مي دهد كه حساسيت بيش از حد نسبت به فرآورده هاي جينكو تنها دليل شناخته شده اجتناب از مصرف عصارة آن است.
اگر باردار هستيد بايد در مصرف جينكو احتياط كنيد، چون ما اطلاعات مؤيد اثرات عصاره جينكو در دورة بارداري دسترسي نداريم. از تجويز عصارة مزبور به نوزادان و كودكان پرهيز كنيد

تداخل هاي احتمالي

شناخته شده نيست

• مترجم دکتر برسابه برومند

گیاه جینکوبیلوبا، علاوه بر دارا بودن ارزش های زیاد پزشکی، عوارض جانبی نیز به همراه دارد. مثل یک شمشیردولبه، مصرف این گیاه می تواند شماری از آثار منفی را نیز در بیماران مصرف کننده آن ایجاد نماید. افرادی که از این فراوده های گیاهی  استفاده می کنند باید دوز موثر و ایمن آن را که بین mg40 تا  mg200 در روز است در نظر داشته باشند.

عوارض جانبی جینکوبیلوبا در زنان حامله یا شیرده به وضوح دیده می شود. بنابراین اگر شما جز این افراد هستید در مصرف این ماده مکمل دقت نمایند.

از عوارض جینکوبیلوبا، می توان به، تهوع، بی قراری، اسهال، سرگیجه و سردرد اشاره کرد. هنگام مصرف فراورده های این گیاه به این علائم توجه نموده و در صورت لزوم دوز آن را کم و یا مصرف آن را قطع کنید. عوارض جینکو می تواند در بیمارانی که به جینکو تحمل ندارند، حتی در مقادیر کم دیده شود.

اگر شما دچار اختلالات انعقادی هستید، ممکن است جینکوبیلوبا میزان خون ریزی را بیشتر نماید. کودکان ممکن است به این گیاه حساسیت داشته باشند بنابراین بدون مشورت با پزشک آن را به کودکان تجویز نکیند. از جمله عوارض دیگر این گیاه ایجاد مشکلات رودی- معدی، اریتم، ورم و خارش شدید به علت ظهور سریع وزیکول ها در مصرف توام گیاه همراه با میوه است.

این دارو ممکن است به صورت منفی با داروهای ضد افسردگی از دسته مونوآمینو اکسیدازها(MAOI) تداخل کنند.دیگر  اینکه در بیماران مصرف کننده داروهای ضد پلاکت و ضد انعقاد، از مصرف جینکو به خاطر ضدیت مکانیزم اینها، پرهیز شود. وقتی با وارفارین توام مصرف شود، جینکوبیلوبا می تواند خون ریزی دهنده و افزاینده فشارخون همراه با تیازیدهای مدر باشد. نیز این گیاه وقتی با ترازودون مصرف شود ریسک کما را بالا می برد.

عصارۀ جینکو عمل تنظیم فشار را مهار کرده و ممکن است در پاسخ به تحریک، کورتیزول آزاد نماید. عوارض جانبی مصرف این مکمل، با رعایت کردن مقدار صحیح مصرف، می تواند کنترل شود. مانند هر داروی دیگری جینکو بیلوبا باید پس از ارزیابی صحیح، مصرف شود

1- تعريف گلخانه:
 گلخانه بخش محدودي از فضاست كه در آن كليه عوامل محيطي قابل كنترل بوده و براي كشتهاي متراكم و توليد محصول خارج فصل و يا خارج از محيط طبيعي گياه احداث ميگردد.
 
2- انواع گلخانه ها :
گلخانه ها از نظر نوع تو ليد و نوع تيپ سازه داراي انواع مختلفي به شرح ذيل مي باشند.
تقسيم بندي بر اساس نوع توليد:
1-2- گلخانه هاي توليدي سبزي و صيفي شامل محصولاتي نظير خيار, گوجه فرنگي, توت فرنگي, فلفل, بادمجان, طالبي, سبزيجات برگي(ريحان- شاهي و........) مي باشد.
2-2- گلخانه هاي توليد گل و گياهان زينتي براي توليد انواع گلهاي شاخه بريده(رُز- ژربرا – گلايول – داودي) وگلهاي آپارتماني مي باشد.
3-2- سالنهاي گلخانه اي توليد قارچ دكمه اي و قارچ صدفي
از نظر نوع سازه گلخانه ها به دو دسته چوبي يا سنتي و مدرن يا فلزي تقسيم مي شوند.
4-2- گلخانه هاي چوبي
اسكلت اصلي اين گلخانه ها از چوب با پوشش پلاستيك مـي باشد. ارتفاع در ايـن سازه هـا 2 تا 3 متر و سيستم گرمايي و تهويه مناسبي ندارد و بدليل ارتفاع پايين مناسب كشت محصولاتي نظير خيار و گوجه فرنگي نمي باشد. مزيت اين گلخانه ها قيمت ارزان احداث هر واحد آن مي باشد ولي بدليل نامناسب بودن محيط داخلي براي رشد گياه معمولاً ميزان توليد در واحد سطح در مقايسه با گلخانه هاي مدرن بسيار كمتر است. بدلايل ذكر شده اين نوع گلخانه ها توسعه نيافته است و گلخانه هاي چوبي كه قبلاً احداث شده به تدريج به گلخانه هاي مدرن تبديل مي شوند.
5-2- گلخانه هاي فلزي يا مدرن
اسكلت اين گلخانه ها از فلز است كه معمولاً با پلاستيك هاي ضد اشعه ماوراء بنفش (uv) پوشش و داراي سيستم گرمايشي و تهويه مناسب مي باشد. ارتفاع اين نوع گلخانه ها بيش از 5/4 متر است و بدليل شرايط مناسب رشد گياه در اينگونه سازه, عملكرد در واحد سطح نسبت به گلخانه هاي چوبي افزايش دارد.
اتصال قطعات در گلخانه هاي فلزي بوسيله پيچ ومهره(پرتابل)و يا استفاده از جوش مي باشد. هزينه واحد گلخانه هاي پرتابل نسبت به سيستم جوشي 20-15% بيشتر است ولي نصب آن آسانتر و تغييرات در سازه راحت تر است. تيپ هاي مختلف سازه هاي موجود, مزايا و معايب  در جدول شماره(1) نشان داده شده است.
جدول شماره(1)

عيوب مهم مزاياي مهم نوع دريچه مصالح تيپ گلخانه
توليد كم- آفات وبيماريهاي زياد و عمركم ارزان بدون دريچه چوب-پلاستيك چوبي
افزايش مصرف سوخت آلودگي كم و عمر زياد جانبي-سقفي لوله گالوانيزه-پلاستيك تونلي:تك واحدي
گران تهويه خوب, قابل اتوماتيك شدن جانبي-سقفي لوله گالوانيزه-پلاستيك پيوسته:چند واحدي
بسيار گران ، هزينه سوخت بالا استحكام بالا، عمرطولاني تهويه خوب –قابل اتوماتيك شدن جانبي- سقفي اسكلت فلزي-شيشه شيشه اي

6-2- سالنهاي گلخانه اي توليد قارچ هاي خوراكي:
كارگاههاي توليد قارچ هاي خوراكي با بلوك, آجر, سيمان, بصورت يك ساختمان معمـولي ســاخته مي شود و در آن امكانات گرمايشي, سرماساز و رطوبت ساز تعبيه مي شود.
بعضي از كارگاههاي توليد قارچ بصورت گلخانه اي احداث ميگردد ولي با توجه به اينكه رشد قارچ به نور ناچيزي نياز دارد. پوشش هاي گلخانه ها از نوع پلاستيك هاي رنگي كه نور ناچيزي بايد از آن عبور كند انتخاب مي شود.
قارچ هاي خوراكي كه در ايران پرورش داده مي شوند عبارتند از قارچ دكمه اي و قارچ صدفي, توليد قارچ دكمه اي علاوه بر سالنهاي پرورش نياز به كارگاه توليد كمپوست دارد كه توليد كمپوست آلودگي محيط را به همراه دارد. لذا بايد اين كارگاهها در خارج از مناطق مسكوني و با مجوز سازمان حفاظت محيط زيست احداث شود.
بستر پرورش قارچ صدفي كاه وكلش غلات است و چون نيازي به كمپوست ندارد موجب آلودگي محيط نمي شود و در مناطق مسكوني هم مي توان به پرورش آن اقدام نمود و نيازي به مجوز سازمان حفاظت محيط زيست ندارد.
 
3- انواع بسترهاي كاشت محصولات گلخانه اي
بستر كاشت در گلخانه ها به دو صورت خاكي و يا هيدروپونيك(بدون خاك)هستند كه در كشت خاكي ريشه گياه در خاك قرار ميگيرد كه در اين روش مديريت تغذيه آسان و نياز به دانش فني زيادي ندارد ولي مقداري از مواد غذايي مصرفي از دسترس گياه خارج و بيماريهاي خاكزي همواره كشت را تهديد مي كند.
در كشت هيدروپونيك ريشه گياه در موادي نظير پرلايت, پشم سنگ, ليكا, ماسه و....... قرار داده مي شود و مواد غذايي مستقيماً در دسترس گياه قرار ميگيرد كه اين روش مصرف آب را كاهش, بيماريهاي خاكزي كم و عملكرد را در واحد سطح افزايش مي دهد امّا نياز به دانش فني بالا و مدير كارآزموده و متخصص دارد و هزينه ساخت هم 20-15 درصد افزايش مي يابد.
 
4- عملكرد توليدات گلخانه اي
مهمترين مزيت توليدات گلخانه اي نسبت به توليد در فضاي باز عبارتند از: اشتغالزايي بالا, مصرف آب كم و افزايش توليد در واحد سطح.
جدول شماره(2)عملكرد تعدادي از محصولات گلخانه اي

نوع محصول تعداد دوره كشت درسال عملكردسالانه در1000مترمربع(تن) اشتغال زايي در1000مترمربع- نفر ملاحظات
خيار 2 25-30 تن 1/5- 1  
گوجه فرنگي 1 15-20 تن 1/5- 1  
فلفل 1 15-20 تن 1/5- 1  
طالبي 1 17-22 تن 1/5- 1  
توت فرنگي گياه دائمي4ساله 12-8 تن 1/5- 1  
گل رز گياه دائمي6ساله 150-180هزارشاخه 3-2  
ژربرا گياه دائمي3ساله 180-200 هزارشاخه 3-2  
آلسترومريا گياه دائمي6ساله 200-220 هزارشاخه 3-2  
ليسيانتوس يك ساله 200-250 هزارشاخه 3-2  
قارچ صدفي 10-8 دوره 60 تن 8 سالنهاي سه طبقه
قارچ دكمه اي 6- 4 دوره 100 تن 30 سالنهاي پنج طبقه

حداقل سطح اقتصادي يك گلخانه 2500مترمربع مي باشد كه نياز به 3000مترمربع زمين مناسب جهت احداث گلخانه دارد.
 

5- شرايط لازم براي احداث گلخانه
براي احداث هر گلخانه بايد موارد ذيل مد نظر قرار گيرد.
1-5- محل مناسب احداث گلخانه
خاك محل احداث گلخانه بايد داراي بافتي متوسط, زهكشي مناسب, فاقد شوري و قليائيت, آهك و گچ باشد. محل گلخانه حتي الامكان نزديك جاده هاي اصلي يا داراي جاده هاي مناسب باشد. شيب هاي تند, محلهاي بادگير مكان مناسبي براي احداث گلخانه نيستند. ابعاد زمين بايد طوري انتخاب شود كه بتوان گلخانه ها را در جهت شمال – جنوب در آن احداث نمود.
2-5- وجود آب كافي با كيفيت مناسب
حداقل آب مورد نياز براي 1000مترمربع گلخانه در هر شبانروز در فصل تابستان(پيك مصرف)10-8 مترمكعب است كه با توجه به ميزان آب موجود, سطح گلخانه قابل احداث را ميتوان مشخص كرد. علاوه بر مقدار آب, كيفيت آب از عوامل مهم در توليد محصولات گلخانه اي است.
تحمّل گياه نسبت به املاح موجود در آب آبياري متفاوت است. مهمترين عامل محدود كننده براي كشت هاي گلخانه اي شوري يا EC آب است.
EC قابل تحمّل براي گياهان در جدول(شماره3)بيان گرديده است.
ميزان EC اگر از مقادير ذكر شده بيشتر گردد عملكرد محصول كاهش مي يابد. علاوه بر EC, ميزان سديم قابل جذب(S.A.R),كلر, بيكربنات موجود در آب هم در عملكرد محصول مؤثرند لذا لازم است قبل از احداث گلخانه از آب مورد استفاده, آزمايش كاملي بعمل آيد.
EC مناسب براي كشت محصولات گلخانه اي
جدول شماره (3)

نوع محصول EC قابل قبول ds/m
خيار 2
گوجه فرنگي 2/5
توت فرنگي 1
فلفل 2
خربزه 2
گل رز 1/3
آلسترومريا 1/5
ليسيانوس 2
گلايول 2

6- تجهيزات و ادوات مورد نياز در گلخانه ها
از تجهيزات و ادوات مورد نياز گلخانه ميتوان به سيستم گرمايشي, سرمايشي, ژنراتور و....... اشاره نمود.
الف- انواع سيستم گرمايشي:
1- سيستم مركزي: سيستم شوفاژ(براي گلخانه هاي بالاي 4/.هكتار) در اين سيستم از بخار آب يا آب داغ استفاده مي شود.
2- سيستم موضعي: بخاري شامل سه دسته, بخاريهاي منفرد يا تراكمي– بخاريهاي كنوكسيوني يا همرفتي– بخاريهاي تابشي با انرژي پايين.
ب- انواع سيستم سرمايشي:
1- سيستم خنك كننده تابستانه:
1-1- سيستم خنك كننده فن وپد: متداولترين سيستم تابستانه در گلخانه ها به شمار مي رود.
(Fan and pad evaporative coding system)
2-1- سيستم خنك كننده تبخيري(مه پاش)
 (Fog evaporating cooling system)
2- سيستم خنك كننده زمستانه
2-1- سيستم تيوپ– پنكه     (fan tube ventilation)
 
7- ساير تجهيزات مورد نياز گلخانه
1- ژنراتور (برق اِضطراري) 2- ترموستات 3- سيستم آبياري تحت فشار
 
8- آفات و بيماريهاي مهم گلخانه اي در مناطق مرکزي
اسامي برخي از آفات و بيماريهاي مهم كه معمولاً به محصولات سبزي و صيفي و گل و گياهان زينتي خسارت وارد مي سازند به شرح ذيل مي باشد.
الف- آفات گلخانه اي
مينوز
تريپس
شته ها
زنجركها
مگس سفيد
حلزون هاي صدف دارو(رابها)
كنه تارعنكبوتي
شپشكهاي سپردار
آبدزدك

ب- بيماريهاي گلخانه اي
بيماري سفيدك داخلي(دروغي)
بوته ميري يا مرگ گياهچه
بيماري سفيدك سطحي
پژمردگي آوندي ناشي ازفوزاريوم
نماتد مولد غده ريشه
بيماري پژمردگي ناشي از ورتيسليوم
ويروس موزائيك خيار
علفهاي هرز

عناب يکي از گونه هاي بي شمار ziziphus[rhamnaceae] است که ميوه  آن خوراکي است ، با اين حال تنها گونه ديگر ازziziphus ،عناب هندي حساس به سرما [z.mauritiana] نيزبه خاطر ميوه اش بسيار کشت ميشود . پراکنش طبيعي کنوني عناب از اروپاي جنوب شرقي تا چين را در برميگيرد وبه طور متناوبي در جنوب شرقي ايالات متحده کشت مي شود . محاسبات، تنوع دامنه کشت آن را نشان ميدهد ولي بشر آن را از خاور ميانه به روم انتقال داده که در آنجا به وسيله پليني شناخته شده است .به مدت چهار هزار سال درخت عناب در چيت کشت مي شده است .

توليد سالانه اين ميوه در چين ??? هزار تن است که درميزان آن در باغات ??? هزار هکتار عناب در چين به ميزان هکتار مرکبات در فلوريدا محاسبه ميشود

کاربرد هاي دارويي اين گياه

عناب هم ميوه اي خوشمزه است وهم دارويي گياهي موثري به شمار ميرود . اين ميوه به افزايش وزن بدن کمک ميکند ، قدرت ماهيچه ها را زياد نموده  و بنيه بدن را افزايش ميدهد .

در داروهاي چيني اين ميوه به عنوان ماده اي مقوي در فعال ساختن جگر استفاده ميشود .

در يک آزمايش پزشکي در چين به ?? بيمار که از ناراحتي جگر شکايت داشتند عناب تجويز شد و به همراه آن بادام زميني وشکر سرخ،شبانه خورانده شد ، عملکرد جگر اين افراد طي ? هفته بهبود يافت .

از عناب به عنوان پادزهر، زياد کننده ادرار ،داروي ملين و خلط آور استفاده ميشود.برگهاي آن بند آورنده خون وتب بر هستند . گفته ميشود که اين برگ ها رشد موها را تسريع مينمايند.انها به شکل ضماد در درمان ادرار بندي به کار گرفته ميشود. ميوه هاي خشک شده آرامبخش ،ضد سرطان ،ضر بيماري هاي تنفسي ،تب بر ،مسکن ، اشتها آور ، بند آورنده خون ومقوي هستند . تصفيه کننده خون بوده و به هضم غذا کمک ميکند .آنها در درمان نامرتب بودن ضربان قلب ،بيخوابي ،خستگي اعصاب ،عرق شبانه وتعرق زياد بدن استفاده ميشوند . ريشه گياه در درمان سوء هاضمه  مفيد است . جوشانده ريشه به پودر تبديل مي شود وبراي زخم ها ودمل هاي کهنه مفيد هستند گياه درماني براي کم خوني، کشيدگي عضلات ، تورم کليه وبيماري هاي عصبي محسوب ميشود اين گياه به طور گسترده در چين براي درمان سوختگي به کار ميرود.

استفاده هاي بيشتر

گياهان کمي هستند که مانند عناب چند منظوره باشند . اول اينکه خود چوب آن ارزشمند است چوب درخت که محکم ، بادوام وصاف است در کارخانجات سازنده آلات موسيقي کاربرد دارد وبه کار ،کارهاي هنري {نجاري، کشتي سازي و اقلام متفرقه } مي آيد . همچنين اين چوب با کمي انجام کار هنري روي آن روي آن به دسته دنده اتومبيل وکلاه کاسکت تبديل مي شود

کشت ونگهداري اين گياه

 اگر چه اين گياه در مناطق خشک بهتر با شرايط کنار مي آيد با اين حال هر نوع وضعيت آب وهوايي  تحمل مي نمايد . عناب در هر نوع خاکي پرورش مي يابد ونسبت به قليايي بودن ونمکدار بودن زمين مقاوم است . نياز به خنکي کمتري دارد اگر چه سرماي شديد را تحمل ميکند .

 دوره خفتگي به آن اجازه ميدهد که يخبندان هاي دير هنگام بهاري و دوره زياد خفتگي را تحمل کند وفايده زيادي براي زنبورداران دارد .

بعضي از گونه ها همه ساله فراوان ميوه ميدهند .ازسوي ديگر کشت عناب کاملا  بي نياز ازمراقبت نيست :

?-  درخت بالقوه باعث بروز علفهاي هرز ميشود ، چون پاجوش ريشه ايي آن زياد است .

?-    در بعضي ازمناطق آب وهوايي بعضي ازميوه ها شکاف برميدارند و بعلاوه قسمتي ازميوه ها قبل از رسيدن مي پوسند

?- ميوه عناب ميزبان بسياري ازمگس هاي کارائيبي ميباشد که در بخشهاي محدوده ايالات متحده زندگي ميکنند

به طور خلاصه عناب نسبت به همه مشکلات خود ايمن نيست با اين حال گياهي است که بي توجهي تحمل ميکند ونيازبه مراقبت اندکي دارد

در اين قسمت پيرامون يکي از عوامل محدود کننده ديگر که در خاک وجود دارد و رشد و تغذيه گياه را دچار مشکل مي کند توضيحاتي را ارائه مي‌دهيم.

 عامل  PH

خاک بايد داراي PH مناسب باشد. هر گياهي يک محدوده PH خاص و مناسبي را تحمل مي‌کند اگر PH خاک کم يا زياد باشد رشد و توليد گياه دچار مشکل مي‌شود. گل‌ها و گياهان زينتي از اين قاعده استثناء نيستند بلکه نسبت به PH خاک حساس‌تر هستند. مثلاً مقدار PH مناسب براي گل‌ها و گياهان زينتي در بنفشه آفريقايي ? – ? آليسوم ?/?-? ، آزاليا  ?/?- ?  ، بگونيا ?/? -  ? ، ميخک 6 – 5/7 و شمعداني6 - 8 است. به جدول زير مراجعه كنيد.

PH مناسب براي گل‌ها و گياهان زينتي

نوع گياه
 PH
 
بنفشه آفريقايي
 7-6
 
آليسوم
 5/7-6
 
آزاليا
 5-5/4
 
بگونيا
 7-5/5
 
كالندولا
 7-5/5
 
ميخك
 5/7-6
 
شمعداني
 8-6
 
ماگنوليا
 6-5
 
اركيده
 5-4
 

PHخاک بطور مستقيم يا غيرمستقيم رشد گياه را تحت تاثير قرار مي‌دهد. مهم‌ترين نقش PH خاک کنترل حلاليت عناصر غذايي در خاک مي‌باشد. به عبارت ديگر قابليت جذب عناصر غذايي وابستگي زيادي به PH خاک دارد. عناصر غذايي در PHهاي مختلف، حلاليت‌هاي متفاوتي دارند معمولاً با افزايش PH حلاليت عناصر غذايي به جزء ميليبدون کاهش پيدا مي‌کند.

يکي از مشکلاتي که در خاک‌هاي ايران وجود دارد PH قليايي است، يعني PH بالاتر از ?. کمبود بارندگي در ايران و دارا بودن اقليمي خشک باعث تجمع بازهاي تبادلي در خاك و در نتيجه پيشرفت بسوي خاك قليايي مي‌شود.

مشکل ديگر، آهکي بودن خاک است که باعث افزايش PH خاک مي‌شود.

مشکلات ناشي از PH قليايي در تغذيه گياه

PH قليايي باعث مي‌شود که حلاليت عناصر غذايي ضروري براي گياه کاهش پيدا بکند و کمبود عناصر غذايي مثل فسفر (Pb)، آهن(Fe) ، روي (Zn)  ، منگنز (Mn) در گياه مشاهده شود.

عامل عمده‌اي که در بروز اين کمبودها موثر هستند آهک زياد است و در بسياري از منابع کمبود آهن را نيز زرده ناشي از آهک مي‌نامند. لذا عامل بروز زردي‌، آهک زياد در خاک است.

در مقابل خاک‌هاي آهکي، خاک‌هاي اسيدي وجود دارند که PH کمتر از ? دارند. با توجه به مقدار PH خاك‌هاي اسيدي به دو نوع خاک‌هاي اسيدي خفيف و اسيدي خيلي شديد تقسيم‌بندي مي‌شوند.

در خاک‌هايي که خيلي اسيدي باشند يعني PH آن‌ها کمتر از ?/? تا ? باشد، حلاليت عناصر غذايي مثل آهن (Fe) ، آلومينيوم (Al) و منگنز (Mn) بقدري افزايش پيدا مي‌کند که براي گياه ايجاد مسموميت مي‌کند. پس حلاليت عناصر غذايي وابستگي بسيار زيادي به PH خاک دارد.

آهن در تغذيه گياه، نقش بسيار مهمي دارد و  وابستگي آن هم به PH خاک بسيار زياد است. اگر PH خاک يک واحد کاهش پيدا کند حلاليت آهن هزار مرتبه افزايش مي‌يابد. يا اگر PH خاک را يک مرتبه تغيير بدهيم، حلاليت منگنز (Mn)و روي (Zn) که از عناصر ضروري در تغذيه گياه هستند صد مرتبه دچار تغيير مي‌شوند.

راهکارهاي اصلاح خاک‌هاي آهکي و يا اسيدي

اصولاً اصلاح PH خاک، کار مشکلي است معمولاً PH خاک را بعنوان يک خصوصيت ثابت در نظر مي‌گيرند و خيلي تغيير نمي‌دهند. زيرا خاک داراي خاصيت تامپوني يا واحدي است و در مقابل تغييرات PH از خودش مقاومت نشان مي‌دهد. لذا توصيه مي‌شود با توجه به PH خاک، گياه انتخاب و کشت شود.

براي تغيير PH خاک به خاک‌هاي اسيدي آهک اضافه مي‌کنند و در نتيجه PH خاک افزايش پيدا مي‌کند، کاري که در کشورهاي اروپايي و اقليم مرطوب صورت مي‌گيرد و مشکل خاک‌هاي آن‌ها، اسيدي بودن است كه بايد از طريق مصرف آهک، PH را افزايش دهند.

مشکل خاک ايران، بالا بودن PH خاک و قليايي بودن آن است.

براي کاهش PH خاک بايد از يکسري مواد اصلاح کننده يا کاهش دهنده PH استفاده بکنيم. يعني اينکه در بعضي جاها از طريق آبياري اسيد سولفوريک و اسيد کلريدريک به خاک اضافه کنيم. ولي مصرف اسيد کاري مشکل و همراه با خطرات جانبي بوده و توصيه مي‌شود براي کاهش PH خاک، از گوگرد استفاده بشود.

عنصر گوگرد اضافه شده به خاک بوسيله‌ي باکتري تيوباسيلوس (كه در خاك موجود است) اکسيد ‌شده و اسيد سولفوريک توليد مي‌كند و PH خاک را تغيير مي‌دهد، اما کاهش PH خاک زياد نيست بلکه فقط در حد يک واحد PH تغيير داده مي‌شود. در روش ديگر،  PH خاك را موضعي كاهش مي‌دهند تا اثرات منفي آن را از بين ببرند. مثلاً مقدار كمي از خاك گلدان را انتخاب كرده (حدود 2/0 كل خاك گلدان) و PH  آن را كاهش مي‌دهند، وقتي ريشه گياه به آن قسمت خاك رسيد در محيط مناسب عناصر خود را دريافت مي‌كند.

روش ديگر، مصرف کودهاي اسيدزا است. مصرف کود سولفات آمونيوم بطور جزيي مي‌تواند PH خاک را کاهش بدهد.

”لارسن“ يكي از محققين گلکاري را به اين صورت تعريف مي‌كند : گلکاري حالتي پر زحمت از کشاورزي است که در طي عمل‌آوري و فرايند اين رشته همه عوامل مربوط به اطلاعات تکنولوژيكي، اطلاعات فن‌آوري و دانش‌هاي به روز، اطلاعات مربوط به وضعيت بازار از نظر بازاريابي و نحوه سليقه و خواست بازار، اطلاعات مربوطه به بحران‌هاي سوخت و انرژي و اطلاعات مربوط به تازه‌هاي ارقام معرفي شده به دنيا از نظر نوع محصولات زينتي مورد نياز است.

گلکاري يا Flowery cultureيک مجموعه تشکيلاتي است که نياز به يک گروه کار قوي با تخصص‌هاي مختلف و به روز دارد.

جايگاه گلکاري در ايران
اهميت تاريخي: قدمت کشت و كار و نگهداري گل‌ها در ايران شايد همزمان با شروع کشاورزي بوده است. با نگاهي به تاريخ و فرهنگ ايران بنظر مي‌آيد که همواره ايرانيان در زمينه موضوعات مرتبط با گل‌ها جايگاه خوب و ارزنده‌اي داشته‌اند.

اهميت اقتصادي: شايد قديمي‌ترين گلخانه‌هاي موجود در ايران كه در حال حاضر هم فعال هستند قدمتي در حدود 75 – 70 سال دارند. در حقيقت اهميت اقتصادي اين رشته، سابقه طولاني در ايران دارد. زماني كه بسياري از کشورها نامي در زمينه پرورش گل و گياه نداشته اند کشور ما با داشتن گلخانه‌هاي خوب و قابل قبول در زمان خود وضعيتي مناسب داشته است. کشت و كار پرورش گل‌هاي زينتي در ايران بعنوان يک رشته اقتصادي سابقه‌اي به قدمت احداث گلخانه‌ها ندارد اما از زمان‌هاي گذشته، گلخانه‌دارها کار تکثير و پرورش گياهان را براي سرگرمي، و گذران اوقات فراغت انجام مي‌دادند.

در سال‌هاي اخير بدليل نياز روز افزون بازار و خواست افراد جامعه و بدليل محدود شدن فضاي زندگي مردم اين وضعيت کاملاً تغيير كرده است. بطوري که در سال‌هاي اخير احداث گلخانه‌هاي نسبتاً مجهز و كارآمد بمنظور کشت و پرورش و تكثير گياهان زينتي و نيز توسعه اقتصادي پيشرفت زيادي داشته است.

ايران يکي از خواستگاه‌ها و زادگاه‌هاي طبيعي گياهان زينتي از جمله لاله، سنبل، زنبق، سيکلمه و برخي از درختچه‌ها و تعداد زيادي از درختان ميوه بشمار مي‌آيد، و در منابع علمي دنيا اسناد و مدارک مربوط به اين موضوع موجود است. ولي از نظر اقتصادي و صادرات گل و گياه هنوز موقعيت مناسبي در سطح دنيا ندارد.

جايگاه ايران از نظر جغرافيايي

موقعيت جغرافيايي ايران از دو نظر قابل ارزش است :

- از نظر آب و هوايي  

- موقعيت نسبت به كشورهاي همسايه.

1- ايران در يک منطقه پر رود با طول روز بلند و روشنايي کامل آفتاب قراردارد و از اين نظر مي‌تواند در بسياري از هزينه‌هاي مربوط به گرم كردن و روشن نگه داشتن گلخانه‌ها كه براي کاشت و تکثير گياهان زينتي اهميت زيادي دارد، صرفه جويي كند.

2- موقعيت ايران بدليل قرار داشتن در کنار کشورهاي پر مصرف گل و گياه از نظر اقتصادي حائز اهميت است. همسايه‌هاي شمالي و جنوبي ايران از خريداران بسيار خوب گياهان زينتي هستند. ايران با داشتن يک بازار متعادل و نسبتاً ثابت و دائمي قادر است جايگاه واقعي خود را در  اين عرصه پيدا کند.

كشورهاي مهم توليد كننده و مصرف كننده گل و گياه

1- هلند
 8- ژاپن
 
2- ايتاليا
 9- انگلستان
 
3- آلمان
 10- استراليا
 
4- سوئيس
 11- فرانسه
 
5- دانمارك
 12- اسپانيا
 
6- بلژيك
 13- آمريكا
 
7- سوئد
 
 

همانطور كه در جدول بالا مشاهده مي‌كنيد هلند مقام اول در بين همه كشورها را دارد و بقيه كشورها در رتبه بعدي قرار گرفته‌اند.

از لحاظ موقعيت جغرافيايي و آب و هوايي و هم‌چنين وضعيت نيروي کار، ايران در مقايسه با هلند از موقعيت مناسب‌تر و ارزان‌تري برخوردار است.

ارز آوري گل و گياه براي ايران يک موقعيت انحصاري است. در کشور ما گاهي ارز آوري گل‌هاي شاخه بريده با ارز آوري نفت مقايسه مي‌شود. بطوري كه فروش 2 تا 3 شاخه گل (از بعضي انواع گل‌ها) مي‌تواند ارز‌آوري معادل يك بشكه نفت را داشته باشد و صادرات گل‌ها و گياهان زينتي مي‌تواند جانشين صادرات نفت شود. اما پارامترهاي لازم و شاخص‌هاي قابل قبول بازار جهاني براي پرورش گل و گياه را بايد مهيا کرد.

رشته‌ها و زير شاخه‌هاي متعددي در رابطه با گلكاري يا Flowery culture وجود دارد. يكي از اين موارد استفاده از اندام‌هاي گياهان زينتي مي‌باشد. از لحاظ موقعيت مصرفي گياهان زينتي را به سه دسته تقسيم مي‌کنند :

گياهان يك ساله ياAnnual Plants ؛ گياهان زينتي که بعنوان گل‌هاي فضاي سبز استفاده مي‌شوند. اين گياهان معمولاً مقاوم به سرما نيستند و دوره زندگي نسبتاً کوتاهي دارند. مانند گل اطلسي و آحار.

گل‌هاي دائمي يا Perennial Plants؛ گياهاني که بيش از يک سال در فضاي آزاد قابليت رشد و نمو دارند. مانند گل تاج‌الملوك، داودي و زنبق‌هاي دائمي.

 گياهان آپارتماني يا Indoor Plants؛ گياهاني که فقط در فضاي محدود آپارتمان‌ها و گلخانه‌ها قابل نگهداري هستند. مانند برگ انجيلي و فوتوس.

انجام تحقيقات براي صادرات گل‌ها و گياهان زينتي يك امر مسلم و ضروري است. هم‌چنين مجموعه عواملي که در اين راستا بايد مد نظر قرار گيرند عبارتند از :

نوع خاک و بستر مورد پرورش گياهان؛

نوع محصول ارائه شده؛

تداوم توليد در طي يک زمان معين.

انواع گلكاري يا Flowery culture

گياهان گلدار گلداني يا  Pot Plant؛ گياهاني که در فضاي مستور آپارتمان رشد و نمو مي‌کنند و بخش زينتي آن‌ها همان گل است. مانند گل حنا، سيکلامن ايراني، آزاليا و ...

گل‌هاي شاخه بريده يا Cut Flowers؛  گروه بسيار بزرگي از گياهان زينتي در اين رده هستند. تعداد زيادي از گياهان زينتي بعنوان بخش‌هاي بريده شده و جدا از پايه مادري قابل عرضه به بازار هستند. نظير انواع ميخک، ژربرا، رز و ارکيده.

بسته به نوع بازار و سليقه خريداران تقريباً همه گياهان Cut Flowers شبيه بهم عرضه مي‌شوند. اينطور که برآورد نشان مي‌دهد معمولاً ميخک، رز و ژربرا سه محصول رده اول تا سوم گل‌ها شناخته شده‌اند.

3) درختان، درختچه‌ها و پيچ‌هاي زينتي يا Trees, Shrubs and Climbers؛ اين مجموعه در کشت و کار گياهان زينتي جايگاه ارزنده‌اي دارد و ايران مي‌تواند در اين قسمت موقعيت خوبي کسب کند.

در اين جلسه در مورد تأ­سيسات گلكاري و نياز­هاي موجود براي پرورش گياهان زينتي مطالبي ارائه مي‌شود.

 تعريف گل­خانه

گل­خانه ياGreen house  به فضاي محدودي اطلاق مي­شود كه قابليت كنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يك سال داشته باشد. طبق اين تعريف از جمله عملكرد گل­خانه، فراهم كردن شرايط محيطي لازم و مورد نياز محصولي معين است.

گل­خانه­ها بر حسب اينكه چه نوع مصالح ساختماني در آن‌ها بكار برده شده است به نوع ثابت و متحرك تقسيم‌بندي مي­شوند. گل­خانه­هاي ثابت و متحرك بنا ­بر نياز در موقعيت معين، در جايي كه مدنظر ما است احداث مي­شوند.

گل­خانه­هاي ثابت، به گل­خانه­هايي گفته مي‌شود كه مصالح ساختماني بكار رفته در آن‌ها از جنس پايدار و با دوام باشد. پس بايد ساليان سال از آن‌ها استفاده كرد. بنابراين نكاتي در ساخت گلخانه‌هاي ثابت بايد در نظر گرفته شود.

نكات مهم در احداث گلخانه­هاي ثابت

1. فاصله گلخانه تا بازار مصرف؛

2. كيفيت آب از نظر سختي؛

3. وجود بازارهاي فروش محلي؛

4. دسترسي به كارگران متخصص.

انواع گلخانه هاي ثابت

گلخانه يكطرفه: از يك جهت از نور كامل آفتاب بر ­خوردار است و از جهت ديگر از مصالح ساختماني پوشيده شده است. اين نحوه ساخت و ساز گل­خانه براي مناطقي با شرايط محيطي نسبتاً دشوار بسيار مطلوب است. در مناطقي كه سرماي شديد يا يخبندان‌هاي طولاني وجود دارد، ساخت اين گلخانه‌ها به صرفه مي‌باشد.

گلخانه دو طرفه: از دو جهت بطور كامل از نور آفتاب بهره­مند است. اين گلخانه براي كشت و پرورش بسياري از محصولات، ايده­آل و مناسب است. زيرا از جهت نور و درجه‌ي حرارت بطور كامل از نور خورشيد بهره مي‌برد.

گلخانه نيمه دو طرفه: از يك جهت بطور كامل از نور آفتاب برخوردار است و از جهت مقابل تا نيمه از مصالح ساختماني پر شده و نيمه ديگر از جنس شفاف (شيشه) است.

گلخانه­هاي سه­ گانه هر كدام براي يك اقليم معين مناسب مي‌باشند. اما بطور كلي براي مناطق مختلف ايران گلخانه­هاي دو طرفه بسيار مناسب و مطلوب هستند. چرا كه در كشور ما، به علت برخورداري از نور فراوان مخصوصاً در زمستان مي‌توان در مصرف سوخت صرفه­جويي بسيار خوب و با ­ارزشي داشت.

عوامل قابل كنترل در گلخانه­ها

1.درجه حرارت؛

2.نور؛

3.رطوبت؛

4. مقدار گاز كربنيك(Co2).

هر كدام از عوامل قابل كنترل در گل­خانه­ها جداگانه توضيح داده مي‌شوند.

 درجه حرارت در گل خانه ها 

تنظيم درجه حرارت در گل­خانه­ها شرط اوليه براي رشد و نمو بسياري از گياهان است. نياز گياهان به درجه حرارت دامنه­هاي مختلفي دارد. بعضي از گياهان درجه حرارت­هاي بالاتري نياز دارند مثل گياهان مناطق گرمسيري. بعضي ديگر در درجه حرارت­هاي كمتر از 20 درجه سانتيگراد هم بخوبي رشد و نمو مي­كنند، مانند گياهاني كه از مناطق سردسيري منقل شده‌اند نظير پامچال كه در جنگل‌هاي شمال ديده مي‌شود.

اما چگونگي تنظيم درجه حرارت در گلخانه­ها بستگي به سيستم گرمايي دارد. انواع بخاري‌ها يا سيستم‌هاي گازي و ... مي‌توانند مورد استفاده قرار بگيرند. اما دو شرط اوليه موجود در عامل گرم ‌كننده عبارتند از:

1-  توان توزيع يكنواخت دما در سطح گلخانه را دارا باشد؛

2- فاقد اثرات مخرب زيست محيطي باشد.

نياز نوري گياهان

همه گياهان به يك اندازه به نور نيازمند نيستند. بعضي از گياهان نياز به نور فراواني دارند و بعضي ديگر به نور كمتري نياز دارند. بنابراين گياهان را از نظر نياز نوري به سه گروه بزرگ تقسيم مي­كنيم:

 گياهان روز بلندLDP: Long Day Plants  براي به گل رفتن بين 10 تا 14 ساعت به نور نياز دارند، مانند گياهان فصلي تابستانه نظير آحار، اطلسي، ناز و ميمون.

گياهان روز كوتاه SDP: Short Day Plants  براي به گل رفتن نياز نوري كمتر از 12 ساعت دارند. كه در نقطه مقابل گياهان روز بلند قرار مي‌گيرند، مثل گل داودي.

 گياهان بي تفاوت به طول روز NDP: Neutral Day Plants براي نگهداري در منزل بسيار مناسب و مطلوب هستند. مثل گل حنا يا بگونيا كه حساسيتي نسبت به طول روز ندارند و در تمام طول سال گل دارند.

 به گل بردن گياهان روز كوتاه در طي ساعات روشنايي، طولاني به موضوع كنترل نور بر مي­گردد. در كشور ما با توجه به اينكه روزهاي آفتابي خيلي زياد است بايد نياز نوري گياه شناخته شود تا گياه در طي روزهاي بلند بخوبي از رشد رويشي برخوردار باشد. لذا گياهان روز كوتاه را به وسيله‌ي پايين آوردن ساعات روشنايي، بوسيله يك پرده تيره رنگ، و اصطلاحاً ايجاد شب­هاي طولاني به گل مي­بريم.

  نور در گلخانه ها

در گلخانه­ها مقدار نور را به وسيله‌ي پوشاندن شيشه­ها با حصير، پاشيدن گِل و يا رنگ‌هاي قابل شست و شو و يا با استفاده از چادر­هاي الكترونيكي، كنترل مي‌كنيم.

 كنترل رطوبت در گلخانه­ها

تأ­مين رطوبت يكي از پارامترهاي مهم در گلخانه­ها است. براي رشد و نمو گياهان، البته بايد نيازهاي رطوبتي گياهان را بشناسيم. بعضي از گياهان به رطوبت‌هاي خيلي بالا نياز دارند و بعضي ديگر به رطوبت كمتري نياز دارند، مثل گل كاغذي. بعد از شناخت نياز رطوبتي گياهان، آن‌ها را در گلخانه­هاي خاص خود جايگزين مي­كنيم يعني همه گياهان در يك نوع گلخانه نگهداري نمي‌شوند. در سطوح تخصصي و بزرگ، هر گلخانه براي يك محصول و يا تعدادي محصول مشابه با نياز­هاي يكسان در نظر گرفته مي‌شود.

 راه‌ها و روش‌هاي مختلفي براي تأمين رطوبت گل‌خانه‌ها وجود دارد كه عبارتست از:

1. آبياري؛

2. پاشيدن آب به سقف و كف و جدار  گلخانه؛

3.كاربرد دستگاه‌هاي بخار ساز.

گاز كربنيك در گلخانه­ها

كاربرد Co2 تقريباً معادل استفاده از مواد غذايي، كاربرد پيدا كرده است. در كشور ما كه گياهان از لحاظ نوري در وضعيت مناسبي قرار دارند مي‌توان با بالا بردن مصرف Co2 راندمان محصول را نيز بالاتر برد.

 وجود Co2براي انجام عمل فتوسنتز ضروري است. اين واكنش شيميايي منجر به توليد محصول سبز يا عملكرد گياه مي­شود . در اين واكنشCo2  عامل بسيار مهمي تلقي مي­شود.

 فرمول فتوسنتز

6 CO2 + 6 H2O à C6H12O6 + 6 O2

گلخانه­هاي ايزوله و با شرايط استاندارد داراي Co2هستند. لذا گلخانه­هايي كه ارتباط كمتري با فضاي خارج دارند و يا گلخانه­هايي كه تبادل گازي كمي دارند و در معرض رفت و آمد‌هاي مكرر و متوالي نيستند براي مصرفCo2  مناسب­تر هستند.

 عوامل مؤثر در ميزان مصرف Co2

1. فصل و موقعيت زماني: در فصل‌هاي گرم و پر نور سال مقدار مصرف Co2 بيشتر است؛

2.نوع محصول: بسته به نوع محصول نياز به Co2 نيز متفاوت است؛

سن گياه: گياهان مختلف در سنين مختلف نيازهاي متفاوتي به Co23.دارند.

اسطوخودوس : تقويت کننده اعصاب

بادرنجبويه : استفراغ هاي دوران بارداري

بومادران : ضد ورم معده و روده

بهار نارنج : نشاطآور - تقويت کننده قلب.

پرتقال : باعث شادابي پوست است و از چين و چروک خوردن پوست جلوگيري مي کند- مانع فساد و لخته شدن خون است- استخوان را محکم مي کند.

پونه : ضد سياه سرفه و گريپ

رازيانه : معطر کننده و محرک

خارشتر : سنگ شکن و ضد سياه سرفه

زيره : ضد چاقي و تصفيه کننده خون

سنبل الطيب : خواب آور و تقويت اعصاب

شاتره : ضد خارش هاي پوستي

شنبليله : ضد قند و نيرو بخش

شيرين بيان : درمان قاطع زخم معده و اثني عشر

شويد : ضد چربي

کاسني : مفيد براي کبد و ضد جوش

گزنه : ضد چربي خون و قند خون

مورد : ضد خونريزي و درمان اسهال و بواسير

نعناع : ضد دل درد و دل پيچه

يونجه : چاق کننده و کاهش قند خون

در اين جلسه پيرامون هورمون‌هاي نباتي بحث مي‌کنيم. نقش هورمون‌ها و قابليت‌هايي كه در گياهان بوجود مي‌آورند.

  هورمون

هورمون به موادي اطلاق مي‌شود که به مقدار بسيار ناچيز در يک اندام معين از گياه بوجود مي‌آيد و در اندام‌هاي ديگر استفاده مي‌شود. با اين تعريف شايد تصور شود که هورمون‌ها صرفاً جزء مواد کاملاً درون ساز گياه هستند، اما همواره اينطور نيست زيرا هورمون‌ها هم در داخل اندام‌هاي گياهي و هم به شکل سينتتيک و شيميايي در خارج ساخته مي‌شوند و روي گياه القا مي‌شوند. بنابراين علي رغم اينکه يک تفاوت ناچيز بين اين دو نحوه ساخت هورمون موجود است بيشترين تفاوت مربوط به اصطلاح انگليسي است.

در فارسي هم موادي که بصورت طبيعي در گياه ساخته مي‌شوند و هم موادي که به صورت مصنوعي از خارج به گياه القا مي‌شوند را تحت عنوان هورمون مي‌شناسند، اما در اصطلاح انگليسي موادي را که بصورت طبيعي (در داخل گياه) ساخته مي‌شوندPlant Hormone   و موادي که بطور مصنوعي (در خارج از گياه)‌ساخته مي‌شوند را تحت عنوانPlant Growth Regulators  يعني تنظيم کننده‌هاي رشد گياهي مي‌شناسند.

در تقسيم بندي‌هاي خيلي قديمي‌تر هورمون‌ها بر حسب نوع قابليت يا کاري كه به عهده دارند، به پنج دسته تقسيم مي‌شوند.

 هورمون‌ها

1- اكسين‌ها Auxines

2- ژيبرلين‌ها Giberellines

3- سيتوكينين‌ها Cytokinines

4- بازدارنده‌هاي رشد Inhibitors

5- اتيلن Ethylene

 اکسين‌ها Auxines

عوامل موثر بر عملكرد هورمون‌ها در روي گياهان زينتي

غلظت Dosageهورمون مصرفي؛

سن فيزيولوژيكي گياه

اکسين‌ها جزء اولين گروه هورمون‌هاي كشف شده هستند كه وظايفي همچون تسريع در ريشه‌زايي گياهان و ريزش گل‌هاي اضافي درختان ميوه را بر عهده دارند. مهم‌ترين عاملي که روي عملکرد اکسين‌ها تأثير گذار بوده مقدار مصرف اکسين و يا غلظت هورمون مصرفي است. گاهي اوقات يک اکسين معين عامل رشد و تقسيم سلولي است. اما اگر همين ماده را در غلظت Dosage خيلي زياد بکار بريم، باعث مرگ و از بين رفتن گياه مي‌شود. بنابراين در مصرف هورمون‌ها مخصوصاً اکسين‌ها غلظت مصرف اهميت زيادي دارد. عامل ديگري که در روي عملکرد و يا وظيفه خاص اکسين اثر گذار است سن فيزيولوژيکي گياه مورد استفاده است. بسته به اينکه گياهان در چه مقطع سني قرار گرفته‌اند غلظت مصرفي اکسين و زمان القا آن به سن متغير است و نتايج متفاوتي دارد. اما بطور کلي مهم‌ترين وظايفي را که براي اکسين‌ها مي‌شناسيم عبارتند از :

تسريع در ريشه زايي گياهان سخت ريشه‌زا 3000 ppm - 8000 ppm- مخصوصاً در سطوح بزرگ و واحدهاي توليدي بزرگ که سرعت ريشه‌دار شدن گياه و زمان آن اهميت دارد، مصرف و کاربرد اکسين‌ها داراي جايگاه ويژه‌اي است؛

عامل تُنُك کننده در محصولات سال‌آور- به اين طريق باعث ريزش گل‌هاي اضافي درختان مي‌شود. مثلاً در درخت سيب حالت سال‌آوري وجود دارد. بدين صورت که در بعضي از سال‌ها ميوه زياد توليد مي‌كند و در سال ديگر محصول بسيار ناچيزي دارد. کاربرد اکسين‌ها باعث مي‌شود که در سال‌هاي پر محصول تعداد گل‌هاي قابل تبديل به ميوه کم شود و در نتيجه عملکرد گياه در سال‌هاي مختلف به شکل متعادلي نگه داشته شود.

 ژيبرلين‌ها Giberellines

مهم‌ترين كاربرد ژيبرلين‌ها GA

جايگزيني سرما در غده‌ها؛

جايگزيني سرما در بذر

دسته نسبتاً بزرگ از هورمون‌هاي گياهي ژيبرلين‌ها هستند که در سال‌هاي حدود 1940 شناخته شدند. کاربرد ژيبرلين‌ها در باغباني به درشت کردن حبه‌هاي انگور، وادار كردن غده يا پياز براي گل‌دهي و جايگزيني سرما در بعضي از بذرهاي گياهان است. بهترين و پرمصرف‌ترين جاي مصرف GA در ژيبرلين‌ها در Flowery culture است که غده‌ها و پياز‌ها را به کمک سرما وادار به گل‌دهي مي‌کنيم، بنابراين ژيبرلين‌ها جايگزين سرما مي‌شوند. با تيمار ژيبرلين دوره 3 تا 5 ماهه را که پيازها لازم دارند تا وارد مرحله گل‌دهي شوند را بسيار کوتاه‌تر مي‌كنند.

وظيفه ديگر ژيبرلين‌ها جايگزيني سرما در بعضي از بذرها مي‌باشد. بعضي از بذرهاي گياهان زينتي نظيرانواع نسترن‌ها نيازمند طي يک دوره سرما قبل از جوانه‌زني هستند، لذا وقتي اين بذرها را با GA که مخفف ژيبرلين اسيد است تيمار کنيم آن را جايگزين يک دوره سرما کرده‌ايم. لازم به ذكر است که تعداد ايزومرهاي ژيبرلين خيلي زياد است از GA1- GA47 شناخته شده‌اند، و در کارخانجات مواد شيميايي توليد مي شوند اما GA3 کاربرد بيشتري دارد. مشخص كردن نوع هورمون و مقدار آن كار بسيار دقيق و ظريفي است كه در آزمايشگاه‌هاي تخصصي با استفاده از دستگاه  HPLC صورت مي‌گيرد.

سيتوكينين‌ها Cytokinines

سيتوکنين‌ها دسته‌اي از هورمون‌ها هستند که وظايف خاص و بسيار تخصصي بر عهده دارند. سيتوکنين‌ها وظايفي همچون کمک به تقسيم سلولي و جلوگيري از پير شدن گل‌هاي شاخه بريده را بر عهده دارند كه كمياب و گران قيمت بوده و دز مصرفي آن‌ها كم است.  نقش ديگر سيتوکنين‌ها جلوگيري از پير شدن گل‌هاي شاخه بريده Cut flowers است. سيتوکنين‌ها در محلول پاشي‌هاي آبي و شيميايي روي شاخه‌هاي بريده شده كه براي مدت طولاني نگهداري مي‌شوند، کاربرد بسيار خوبي دارند.

انواع سيتوکنين‌ها عبارتست از بنزيل آمينوپورين، زآتين و کينيتين.

  بازدارنده‌هاي رشد Inhibitors

دسته چهارم از هورمون‌هاي گياهي بازدارندگان رشد هستند که نقش متضاد بقيه هورمون‌ها را دارند.نقش سه دسته اول اكسين‌ها، ژيبرلين‌ها و سيتوكينين‌ها در تشويق گياه به رشد و نمو است ولي ايندسته نقش جلوگيري كننده در رشد را دارند. در گياه بنت قنسول Euphorbia Pulcherrimaصورت مي‌توان از بازدارنده‌اي مثل B9 استفاده كرد. گياهان زينتي کاربرد خوب و بسيار اقتصادي دارند واستفاده از اين بازدارنده‌ها باعث مي‌شود گياهان کوتاه اما کامل از نظر ساختمان رشدي داشته باشيم. يك پا كوتاهي

دسته‌اي ديگر از مواد بازدارنده که در گياهان زينتي استفاده مي‌شوند آلار SADH است، گر چه در بعضي از مجامع جهاني منع شده است اما چون مورد استفاده آن براي گياهان زينتي است و مصرف خوراكي ندارد  همچنان قابل استفاده است. بهترين مورد استفاده از آلار يا SADH در طولاني كردن خوشه‌هاي گل گياه کاغذي است.

  اتيلن Ethylene

بر خلاف چهار دسته ديگر (كه ابتدا خاصيت هورموني آن‌ها شناخته شده)، اتيلن ابتدا به عنوان گازي فرار شناخته شد بعد بعنوان هورمون شناسايي شد. اتيلن را در گياهان زينتي عمدتاً بعنوان هورمون پيري مي‌شناسيم، هر وقت که بخواهيم گياهان را به سمت بلوغ و پيري ببريم کاربرد اتيلن توصيه مي‌شود. اتيلن گازي فرار است كه در گياهان زينتي به هورمون پيري شهرت داشته و باعث رسيده شدن ميوه‌هايي هم‌چون موز و گوجه‌فرنگي مي‌شود.

مصرف اتيلن بر روي سبز زدايي يا رسيدن ميوه‌جات مفيد است. اما در گياهان زينتي بدليل تشويق به طرف پيري و بلوغ خيلي مفيد نيست.

اتيلن بر روي گياهان خانواده Coleus blumei خصوصاً گياه آيکما Aechema خيلي مؤثر بوده و باعث رشد و انگيزه گل دهي در گياه مي‌شود. براي جلوگيري از فعاليت اتيلن و جوان ماندن گياه از مواد شيميايي و تركيبات نقره مثل نيترات نقره و تيو سولفات نقره 8-Hydroxy puinoline استفاده مي‌كنند. هم‌چنين ماده‌ي شيميايي ديگر به نام متيل سيكلو پروپان Methyle Cyclo Propane (1-MCP) را بصورت قر‌ص‌هايي در ظرف‌هاي بسته‌بندي گياه قرار مي‌دهند تا گل مدتي شاداب باقي بماند.

Design by : Night Skin

RSS